Il Glogn - zuppaus & sutstimaus
Il Glogn ei selvadis, plein veta ed il medem mument bunamein invisibels: El cuora discusamein atras la Val Lumnezia, tras cavorgias profundas e zonas alluvialas vivas. Denton in dils ultims flums intacts dil Grischun ei periclitaus. Scuviera il Glogn e neu a saver pertgei ch’ei vala la peina da mantener el.
Il Glogn ei in dils ultims flums pli gronds el Grischun ch’ei aunc per gronda part intacts. Sin ver 30 kilometers cuora el en Val Lumnezia tras cavorgias, uauls e cuntradas alluvialas, avon ch’el sbucca a Glion el Rein anteriur. Sin siu cuors suonda ina zona alluviala l’autra, sco pèrlas enfiladas – quatter dallas otg zonas alluvialas ein d’impurtonza naziunala. E tuttina ei quella pèrla d’aua grischuna strusch enconuschenta. Ed ussa ei il Glogn periclitaus: Per la producziun d’electricitad duein tschun da ses uals entadem la val vegnir tschaffai e lur aua menada el Rein posteriur. L’aua che cuora oz atras la Val Lumnezia e vinavon el Rein anteriur atras la Ruinaulta vegness privada da sia via naturala.
Cuntradas alluvialas: spazis da viver unics
Cuntradas alluvialas fan part dils spazis da viver ils pli biodivers dall’Europa. Pervia da lur diversitad extraordinaria vegnan ellas savens numnadas «uauls tropics dall’Europa». Al Glogn ein ellas numerusas e mantenidas extraordinariamein bein. Otg zonas alluvialas ein enfiladas sco pèrlas per liung da siu cuors. Vegn l’aua deviada, sco planisau, resca il Glogn da piarder sia gronda dinamica naturala – e cunquei il capomeister da quels spazis da viver aschi prezius.
Forza hidraulica: quei che smanatscha il Glogn
Cun la deviaziun planisada dil Glogn tras las muntognas tochen el Rein posteriur savessen las Ovras electricas Zervreila SA producir annualmein ulteriurs 80 GWh electricitad. Il prezi fuss denton aults. L’aua da plirs uals vegness tschaffada – in act dolorus ed irrevocabel cun grondas consequenzas per la natira, la cuntrada, la recreaziun e probablamein schizun per la forza hidraulica.
Forza hidraulica: Meglieras soluziuns vegnan impedidas
Era per la forza hidraulica existenta savess il project cun la deviaziun el Rein posteriur daventar in problem. Il Rein anteriur sto urgentamein vegnir sanaus ecologicamein– denter auter savess in conduct denter Glion e La Punt menar naven las deflussiuns aultas ed aschia sanar la Ruinaulta dallas midadas dalla deflussiun nuscheivlas. Il medem mument savess il conduct producir ulteriura electricitad. Maunca l’aua dil Glogn savess quella sligiaziun per la Ruinaulta, che cumbinescha meglier la protecziun dallas auas culla producziun d’electricitad , vegnir impedida
Alla riva dil Glogn viva la diversitad
Las zonas alluvialas el Glogn porschan spazis da viver per ina diversitad extraordinaria d’animals e da plontas. Pèschs, amfibis, utschals, insects e miezmiur e miezutschi anflan cheu vivonda, refugis e buns spazis da viver. Al Glogn vivan denter auter raunas da prada, rivarels, rinolofs pigns e rinolofs gronds sco era numerusas specias raras da baus curridurs. Era tier las plontas anflan ins specias particularas: per exempel la rara cannatscha pintga ch’ei da casa en ina dallas zonas alluvialas.
Leu nua che specias raras anflan in dacasa
Ils rinolofs pigns e gronds - miezmiur e miezutschi fermamein periclitai - fan catscha sin insects la notg en las ognas. Rars baus cuoran sur las surfatschas da sablun e da gera aviartas. Ed en l’isla Gatgs crescha puspei la cannatscha pintga periclitada. Aschi differentas sco quellas specias ein, enzatgei han ellas da cumionza: ellas dependan dalla dinamica d’in flum che lai nescher adina danovamein ils spazis da viver. Ina sminuaziun dall’aua e dalla dinamica periclitass aunc pli fetg quellas specias.
Leu nua ch’ils pèschs vivan e viandeschan
El Glogn ed en ses uals laterals ein litgivas dacasa, ed era il scarun viagescha dil Lag Bodan tochen tier la rampa a Peiden, ina barriera buca passabla pils pèschs. Sche quella vegn spazzada sco planisau, fussen ils pèschs libers da migrar ed ils scaruns cuntonschessen novs territoris da frega el Glogn. Per il scarun periclitau ei quei ina gronda schanza – premess ch’il Glogn meina er egl avegnir avunda aua.
Aua selvadia: In paradis per canutists e canutistas
Grazia a sia natira selvadia ei il Glogn in‘aventura singulara per canutists e canutistas. Ensemen cun la Ruinaulta eis el ina purschida da parada impurtonta pil turissem migeivel dalla regiun. Quei toc natira selvadia resca dad ir a piarder cun las tschaffadas d’aua entadem la Val Lumnezia e la deviaziun planisada.